Hakkımızda
Tarihçe
Boğaziçili bir grup görme engelli öğrenci 1 Kasım 1988 tarihinde bir araya gelerek Türkiye Beyazay Derneği’nin temelini oluşturdu. Kendilerini geliştirmek, değerlerini güçlendirmek ve bildiklerini az çok demeden başkalarına aktarmak amacıyla bir araya gelen gençler, önceleri tüzel kişiliği olmayan bir çalışma grubu olarak faaliyetlerini sürdürdü.
İlk zamanlarda ortaklaşa kitap okuma, film izleme, yazarlarla söyleşiler tertip etme, piknik ve gezi organizasyonları şeklinde gerçekleşen etkinliklere her geçen gün katılımın artması ve ihtiyaçların farklılaşması ile birlikte tüzel yapılanmaya gidildi.
7 Mart 1992 yılında Beyazay Çalışma Grubu, tüzel kimliğine kavuşarak Beyazay Görme Engelliler Derneği adını aldı. Yasal sürecin tamamlanması ile birlikte engellilere yönelik faaliyetler de hızlandı. Kütüphane ve sosyal etkinliklerinin yanı sıra gönüllü öğretmenlerle İngilizce ve üniversiteye hazırlık kursları, o zamanki adıyla İş ve İşçi Bulma Kurumuyla ortaklaşa çorap üretimi kursu, müftülükle Kur’an Kursu çalışmaları yapıldı.
Engellilerin eğitim alanındaki eksikliklerinin farkında olan Beyazay, 1 Eylül 1992’de Türkiye’de ilk defa görme engellilere yönelik bilgisayar laboratuarını açtı. Kurs, görme engellilerden yoğun ilgi gördü. Kurs sonucunda yüzlerce engelli bilişim dünyası ile tanıştı.
Engelliler sahasındaki entelektüel birikimin kamuoyuna aktarılması gereğine inanan Beyazay, bu amaca hizmet edecek farklı çalışmalara da ön ayak oldu. Görme engelliler için hazırlanan “Karanlıktan Aydınlığa Adım” adlı kaset dergi ve Beyazay Dergisi yayın hayatına başladı. İki aylık periyotlar halinde yayınlanan dergiler ve çeşitli radyolarda yapılan programlar engellilerle kamuoyu arasında önemli bir köprü görevini üstlendi.
2007 yılında Beyazay, kamu yararına çalışan dernek statüsüne kavuşması ile birlikte köklü bir değişim sürecini de başlatmış oldu. Derneğin ismi Türkiye Beyazay Derneği olarak değiştirildi. Hedef kitlesine görme engellilerin yanı sıra tüm engel grubunu da katarak hizmet alanını genişletti.
Yaptığı faaliyetlerle engelliler tarafından büyük beğeni toplayan Beyazay, İstanbul sınırlarını aşarak Anadolu’daki engellilerin de umut ışığı oldu. Kısa sürede hızla büyüyen Türkiye Beyazay Derneği, Antalya, İzmir, Erzurum, Sivas ve Ankara’da birbiri ardına şubeler açmaya başladı. Bugün Türkiye genelinde 80, yurtdışında 8 şubesi ile Türkiye Beyazay Derneği, ülkemizde yaşayan engelliler için olduğu kadar ülke sınırları dışında da yardım bekleyen engelli ve ihtiyaç sahiplerine de destek olmaktadır.
Türkiye Beyazay Derneği; Online Eğitim İle Engelleri Aşıyoruz, Birlikte Yürüyoruz, Eğitim Her Engeli Aşar, Körlüğün Geleceği, Sınır Tanımayan Engelliler Turkuaz, Aydınlan Aydınlat, Engelli Kariyeri, ee – Ticaret, Mobilişi(ti)m projelerini hayata geçirdi. Değişen şartlara paralel olarak yurt genelinde yürüttüğü projelerin yanı sıra, Avrupa Birliği tarafından desteklenen Engelli Yakınlarına Eğitim Projesini de tamamlayarak engelli yakınlarına istihdam sağlamıştır.
Ülke genelinde Bu Tuval Senin sloganı ile başlatılan resim yarışmasında, engelli gençlerin sanat ile buluşması hedeflenmiştir.
Türkiye’de ilk defa Türkiye Beyazay Derneği ve Eukoba Derneği iş birliği ile mekanlara Eurecert Sertifikası verilmeye başlandı. Kamu ve özel kurumlarının, parkların kısacası yaşam alanlarının engelli ve yaşlılar için erişilebilir hâle geldiğini gösteren belge verme yetkisi, ülkemizde sadece Türkiye Beyazay Derneğindedir.
Hedeflerini her geçen gün biraz daha büyüten Türkiye Beyazay Derneği, sınır aşan hizmetleri ile Makedonya, Kosova ve Tataristan’daki engellilerin de umut ışığı oldu. Buralarda yaşayan engellilere malzeme ve eğitim desteği sağlayan dernek, hizmette sınır yoktur anlayışı ile yurtdışında şube açma çalışmalarına da devam etmektedir. Dünya çapında faaliyet gösteren bir organizasyon olma yolunda ilerleyen Türkiye Beyazay Derneği ürettiği ve hayata geçirdiği projelerle engellilerin umut kaynağı olmak, eğitim ve yaşam kalitelerini yükseltmek amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
Vizyon – Misyon
Beyazay, engelli bireylerin hak ve özgürlüklerden eşit biçimde yararlandığı; çeşitlilik, kapsayıcılık, erişilebilirlik ve fırsat eşitliğinin toplumsal yaşamın temel değerleri olarak
benimsendiği bir dünya hedeflemektedir.
Vizyonumuz, Birleşmiş Milletler Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS/CRPD) ilkeleri doğrultusunda, engelli bireylerin kendi yaşamları üzerinde söz ve karar sahibi olduğu, bağımsız yaşam becerilerinin desteklendiği ve eğitimden istihdama, kültürden sosyal yaşama, yerel yönetimlerden ulusal politikalara kadar kendilerini ilgilendiren tüm karar alma süreçlerine etkin ve anlamlı biçimde katılabildiği kapsayıcı bir toplumun gelişmesine katkıda bulunmaktır.
Beyazay, engelli bireyleri yalnızca hizmetlerden yararlanan kişiler olarak değil; toplumsal, ekonomik, kültürel ve siyasal yaşamın eşit haklara sahip, aktif ve üretken özneleri olarak görmektedir. Bu doğrultuda engelli bireylerin eğitim, istihdam, bağımsız yaşam ve toplumsal katılım olanaklarının güçlendirilmesini; ailelerin, hizmet sağlayıcıların, kamu kurumlarının ve toplumun diğer paydaşlarının hak temelli engellilik yaklaşımını benimsemesini önemsemektedir.
Türkiye'nin dayanışma, toplumsal sorumluluk ve karşılıklı yardımlaşma değerlerinden beslenen Beyazay, bu birikimi evrensel insan hakları yaklaşımıyla buluşturmayı amaçlamaktadır. Engelli haklarının sınırları aşan evrensel bir insan hakları meselesi olduğu anlayışıyla, farklı ülkelerdeki deneyimlerin ve iyi uygulamaların paylaşılmasını desteklemektedir.
Beyazay; uluslararası ağlara katılmayı, engelli örgütleri ve diğer paydaşlarla iş birliği geliştirmeyi, bilgi ve deneyim paylaşımını ve ortak çalışmalar yürütmeyi uluslararası vizyonunun temel unsurları olarak görmektedir. Bu iş birlikleri aracılığıyla engelli bireylerin seslerinin güçlendirildiği, “Biz olmadan bizim hakkımızda hiçbir şey” ilkesinin karar alma süreçlerine yansıdığı ve hiç kimsenin geride bırakılmadığı daha kapsayıcı, erişilebilir ve eşitlikçi bir dünya için çalışmaktadır.
Misyonumuz
- Beyazay'ın misyonu; EHİS'in temel ilkeleri doğrultusunda, engelli bireylerin insan haklarından ve temel özgürlüklerden eşit biçimde yararlanmalarını, bağımsız yaşamlarını sürdürebilmelerini, kendi yaşamlarına ilişkin kararları verebilmelerini ve toplumun tüm alanlarına tam ve etkin katılımlarını desteklemektir.
Bu amaç doğrultusunda Beyazay aşağıdaki alanlarda çalışmalar yürütür:
Eğitim ve Güçlenme: Engelli bireylerin bilgi, beceri ve yetkinliklerini geliştiren kapsayıcı eğitim olanaklarını desteklemek; yaşam boyu öğrenmeye erişimlerini artırmak ve bağımsız yaşam becerilerinin gelişmesine katkıda bulunmak. - Hak Savunuculuğu ve Karar Alma Süreçlerine Katılım: Engelli bireylerin medeni, sosyal, kültürel, ekonomik, eğitimsel ve mesleki haklarının korunması ve geliştirilmesi için hak temelli savunuculuk yürütmek; kendilerini doğrudan veya dolaylı olarak ilgilendiren politika, program ve uygulamaların hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi süreçlerine etkin katılımlarını teşvik etmek.
- Bağımsız Yaşam ve Toplumsal Katılım: Engelli bireylerin nerede, nasıl ve kimlerle yaşayacaklarına ilişkin seçimlerini özgürce yapabildikleri, ihtiyaç duydukları desteklere erişebildikleri ve toplum içinde bağımsız bir yaşam sürdürebildikleri koşulların geliştirilmesine katkıda bulunmak.
- İstihdam ve Ekonomik Katılım: Engelli bireylerin açık, kapsayıcı ve erişilebilir iş gücü piyasasına eşit koşullarda katılımını desteklemek; mesleki gelişim, girişimcilik ve insana yakışır iş olanaklarına erişimlerini güçlendirmek.
- Erişilebilirlik ve Ayrımcılıkla Mücadele: Fiziksel çevre, ulaşım, bilgi, iletişim, dijital teknolojiler ve hizmetlerde erişilebilirliğin geliştirilmesini desteklemek; engelliliğe dayalı ayrımcılık, önyargı ve dışlanmayla mücadele etmek ve makul düzenlemelerin yaygınlaştırılmasını teşvik etmek.
- Sosyal Dayanışma ve Farkındalık: Engelliliğe yönelik yardım ve merhamet temelli yaklaşımlar yerine insan hakları, eşit yurttaşlık, çeşitlilik ve karşılıklı saygıya dayalı bir toplumsal anlayışın güçlenmesine katkıda bulunmak.
- Teknoloji, Yenilikçilik ve Evrensel Tasarım: Teknolojik ve dijital gelişmelerin engelli bireylerin ihtiyaçları, tercihleri ve katılımıyla şekillenmesini desteklemek; erişilebilirlik, yardımcı teknolojiler ve evrensel tasarım yoluyla bağımsız yaşamı ve toplumsal katılımı güçlendirmek.
- Ulusal ve Uluslararası İş Birliği: Kamu kurumları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, engelli örgütleri, uluslararası kuruluşlar ve diğer paydaşlarla ortaklıklar geliştirerek iyi uygulamaların paylaşılmasını, ortak projelerin oluşturulmasını ve engelli hakları alanında ulusal ve uluslararası dayanışmanın güçlendirilmesini sağlamak. Beyazay, bütün çalışmalarında engelli bireylerin hak sahibi bireyler ve karar alma süreçlerinin asli paydaşları olduğu anlayışını esas alır; eşitlik, insan onuruna saygı, bireysel özerklik, erişilebilirlik, bağımsız yaşam ve topluma tam ve etkin katılım ilkelerini gözetir.
Hizmet Alanı
Türkiye Beyazay Derneği; görme, işitme ve konuşma, bedensel, zihinsel ve kronik hastalıklarından dolayı engelli olan tüm engelli kitlesini hedef almaktadır. Bunun dışında, engellilerin yakınları, ilgili kurumlar ve toplumun geneli, bilinçlendirme ve bilgilendirme çalışmaları açısından geniş bir hedef kitleyi oluşturmaktadır.
Türkiye Beyazay Derneğinin hizmet alanı başlıca 5 ana başlıkta toplanmaktadır.
1. Eğitim Çalışmaları
2. Bilgilendirme ve Bilinçlendirme Çalışmaları
3. Farkındalık Oluşturma Çalışmaları
4. Destek Hizmetleri
5. Uluslararası Çalışmalar